Czytanie w czasach bookmediów

20 września 2026

W ostatnich latach bookmedia zmieniły czytanie. Wpłynęły na to, w jaki sposób wybieramy nowe historie, ale także na to, jak o nich rozmawiamy.

Jeszcze kilkanaście lat temu polecenie komuś książki wiązało się z rozmową ze znajomymi, wizytą w księgarni czy rekomendacją bibliotekarza. Obecnie wystarczy jednak włączyć Instagrama czy TikToka, by po kilku sekundach scrollowania natknąć się na rolkę czy post z recenzją danej książki. Bookmedia stworzyły więc przestrzeń, w której odbiorcy nie tylko są czytelnikami, ale także promotorami literatury. Czy oznacza to, że czytamy więcej? A może zaczęliśmy czytać inaczej – szybciej, wybierając tylko tytuły, które stają się viralami? Na te i inne pytania w rozmowie odpowiedzą trzej bookstagramerzy – Olga (@literackadzdzownica), Patrycja (@tysiac_stron_pozniej) oraz Antek (@meskaksiazka).

Jak zaczęła się Wasza przygoda z Bookstagramem?

Antek: Do założenia Bookstagrama przekonała mnie moja przyjaciółka. Wymyśliłem nazwę, a następnie stworzyłem logo. Wszystko wyszło dosyć spontanicznie, a ja też nie byłem pewny tego, jak to pójdzie, bo jednak dla introwertyka było to dość duże wyjście ze swojej strefy komfortu. 

Olga: Lubiłam czytać chyba od zawsze, ale nasiliło się to w czasie COVID-u. Poznałam tyle wspaniałych książek, jednak nie miałam się nimi z kim podzielić, więc podjęłam decyzję o założeniu Bookstagrama. Była to zdecydowanie jedna z lepszych decyzji, bo książki mogę połączyć z moją bardziej kreatywną stroną i bawić się grafiką! 

Patrycja: Moja kumpela, z którą od lat nie miałam kontaktu, prowadziła swój książkowy profil. Postanowiłam też spróbować dzielić się swoją miłością do książek w nowej formie. I wyszło to przecudownie, bo nie tylko stworzyłam wyjątkową przestrzeń literacką dla siebie i moich obserwujących, ale także odnowiłam znajomość, która może przerodzić się w przyjaźń na lata. 

Jak media społecznościowe zmieniły sposób, w jaki dziś czytamy i wybieramy książki?

A: Obecnie wybiera się książki do czytania na podstawie chwili, kilku postów na Bookstagramie, które tworzą w naszej głowie obraz tej konkretnej książki jako literatury na poziomie. Ale niestety nie zawsze tak jest.

O: Myślę, że media wywierają dość sporą presję na to, co powinniśmy czytać – ciągłe zapowiedzi, premiery, nowości, wydania specjalne. Można się tym wszystkim przytłoczyć i często popaść w zastój, bo przecież wszystkiego nie będziemy w stanie nadrobić na bieżąco. Plusem jest to, że mamy okazję usłyszeć o wspaniałych książkach, które kiedyś być może by nam umknęły. Minusem jest natomiast ich ilość, od której można dostać skrętu szyi 😄

P: Zdecydowanie bookmedia pozwalają poszerzać literackie horyzonty i dają możliwość prowadzenia literackiego dialogu z masą świetnych ludzi. Niestety są również minusy – często wiele dobrych książek umyka w natłoku social mediowego hype’u na na popularne publikacje.

Czy Bookstagram bardziej motywuje Cię do czytania, czy czasami powoduje presję, żeby czytać więcej?

A: Presja jest cały czas. W moim przypadku to trochę podświadome, bo założyłem sobie jeden post z recenzją na tydzień i tygodnie, w których nie udało mi się zrealizować tego celu, są słabe dla mnie osobiście. Jednakże ta presja jest też motywacją, bo przecież chcę przeczytać, dodać post i zainteresować lub odradzić książkę innym osobom. 

O: Na początku czułam presję i starałam się czytać nowości, ale przez to zaniedbałam moje półki, na których już było kilka dobrych książek. Po ponad dwóch latach prowadzenia bookmediów zmieniłam swoje podejście. Opuściłam gonitwę za czytaniem jak największej liczby książek i czytam to, na co mam ochotę i kiedy mam ochotę. Oczywiście, presja dalej troszkę jest, bo jednak, prowadząc social media, trzeba w miarę być na bieżąco z czytaniem i publikacjami, ale zdecydowanie łatwiej odpuścić. 

P: Miałam moment, że czytałam i pisałam, bo przecież trzeba wyrobić się z postami tak, aby nie zaburzyć estetyki profilu. Na całe szczęście szybko się na tym złapałam i skutkiem tego była chwilowa przerwa od prowadzenia profilu. Teraz czytam to, na co mam ochotę, nie o wszystkich książkach piszę recenzję i unikam pisania, gdy nie mam na to ochoty. Wydaje mi się, że nareszcie złapałam w tym balans i mogę cieszyć się i z czytania i z prowadzenia bookstagrama.

Czy zdarza Ci się wybierać książkę dlatego, że jest popularna w mediach społecznościowych?

A: Rzadko. Oczywiście, prędzej czy później sięgam po nie, ale dopiero wtedy, kiedy hype, jaki panuje wokół nich, trochę opadnie.

O: Zdarzy mi się od czasu do czasu sięgnąć po coś, co jest aktualnie na tapecie, jednak postanowiłam w tym roku wyczytać to, co mam (wiecie, stos wstydu sam się nie ogarnie).

P: Oczywiście! Właśnie to cenię w bookmediach, że świetne książki nie przechodzą bez echa i często trafiam na wybitne perełki literackie. No ale nie obyło się również bez kolosalnych zawodów czytelniczych odnośnie książek wychwalanych pod niebiosa a dla mnie niekoniecznie wartych polecenia. 

Jak postrzegasz reading challenge (liczenie przeczytanych książek) i publikowanie miesięcznych podsumowań? Motywują do czytania, czy mogą zamieniać je w swego rodzaju wyścig? 

A: Uwielbiam rywalizację i statystykę. Reading challenge to coś, co trafia do mnie do tego stopnia, że w Excelu stworzyłem automatyczny plik, który liczy liczbę przeczytanych stron, średnią ocen książek z danego miesiąca czy liczbę przeczytanych książek danego gatunku.

O: Dużo zależy od tego, w jakim czytelniczym humorze jestem danego miesiąca. Czasem ciężko sięgnąć po jakąkolwiek książkę, a czasem czytam na potęgę i nie mogę się oderwać. Bywają miesiące z sześcioma książkami, ale i takie z trzynastoma. Maratony motywują mnie najbardziej! A podsumowania są bardzo fajne – raczej jako czytelnicza informacja niż motywacja. 

P: Uwielbiam podsumowania czytelnicze i wyzwania książkowe. Ogromnie mnie to motywuje, a zarazem świetnie czyta mi się posty innych twórców na ten temat. Zauważyłam, że tego typu zabiegi pozwalają wprowadzić miłość i fascynację literaturą na kompletnie inny poziom. 

Czy zauważasz, że dzięki social mediom ludzie częściej rozmawiają o książkach? 

A: Tak. Jest to bańka, którą się otaczamy i w której jesteśmy szczęśliwi. Jednak poza nią z czytelnictwem w Polsce są naprawdę duże problemy i to jest smutne.

O: Myślę, że był taki moment, w którym faktycznie rozmawiali więcej, ale trochę to minęło. Siedząc w bookmediach, masz wrażenie, że wszyscy rozmawiają o książkach, bo żyjemy w swoim gronie, ale poza nim mam jedynie kilka osób, które czytają i chętnie o tym rozmawiają 🙂

P: Myślę, że tak. Swego czasu popularne były wyskakujące z lodówki rolki o nowym kultowym kremie albo kolejnym klubie do odwiedzenia, a ostatnimi czasy zrobiła się „moda” na sport i czytanie książek. I wiecie co? Takie trendy niech zostaną z nami na zawsze, bo to świetna sprawa i genialny sposób na wykorzystanie social mediów. 

Czy w czasach, kiedy jesteśmy przyzwyczajeni do krótkich filmów i szybkich treści, coraz trudniej jest nam skupić się na książce? 

A: Tak. Współcześnie już małe dzieci dostają taką ilość dopaminy, jakiej starczyłoby dla dorosłego człowieka, a co dopiero dla małego dziecka. Trzeba zwolnić. Jednak jak to zrobić, jeśli wszystko wokół nas próbuje być szybsze, bardziej na czasie i przystępniejsze ze względu na formę?

O: Chyba trochę tak jest. Czasem łapię się na tym, że nie jestem w stanie zacząć nowej książki, bo popadam w scrollowanie i z pięciu minut robią się dwie godziny. Jednak to kwestia przełamania i stanowczego odłożenia telefonu. Dużo też zależy od książki. Czasem wciągnie tak, że nie sposób się oderwać, a czasem odłożysz ją po dziesięciu stronach. 

P: Zdecydowanie. Jesteśmy społeczeństwem uzależnionym od dopaminy i szybkich bodźców. Nawet wśród miłośników książek znajdą się tacy, którzy czytają same dialogi, aby szybciej chwycić interesujący wątek za rogi. Grunt to konsekwentnie uczyć się, że warto zwolnić, bo taką możliwość daje nam właśnie czytanie. 

Czy social media sprawiają, że książki stają się kolejnym trendem, podobnie jak ubrania, muzyka czy seriale? 

A: Tak. Obecnie już jest to mniej widoczne, jednak w okresie pandemicznym trend na czytanie był ogromny. W tamtym czasie zaczęła się też moda na literaturę Young Adult i romantasy, przez co liczba kont bookstagramowych prowadzonych przez nastolatki wzrosła diametralnie. 

O: Największy boom na czytanie pamiętam w czasach COVID-u. Wysyp filmów na YouTube sprawił, że ludzie zaczęli czytać zdecydowanie więcej (szczególnie młodzież) i było to fantastyczne. Pomimo że część czytała, bo akurat było to modne, to myślę, że wiele osób zostało z książkami na dłużej i być może odkryło nową pasję.

P: Jak to internet – trendy idą w viral i dają pole do wdrożenia się w dany temat. I mam nadzieję, że książki i wszystko wokół nich nie będą chwilowym zachwytem wśród ludzi. 

Czy lista tropów, czyli tzw. tropes, oraz trigger warnings pomagają czytelnikowi wybrać odpowiednią książkę, czy czasami odbierają mu przyjemność z samodzielnego odkrywania fabuły? Gdzie Waszym zdaniem kończy się ostrzeganie czytelnika, a zaczyna spoilerowanie? 

A: Osobiście starczy mi opis z tyłu książki i rekomendacja bliższych znajomych i przyjaciół, żeby zostać przekonanym do książki, ale przed jej przeczytaniem chcę wiedzieć o niej jak najmniej. Spoiler = utrata radości z czytania!

O: Lista book tropes nie jest dla mnie problemem; trigger warnings również. Problemem są długie opisy z tyłu książek, w których czasem można znaleźć streszczenie fabuły. Im więcej informacji, tym mniej tajemnic, a co za tym idzie – chęci do czytania.

P: Dla mnie nawet opis z tyłu książki jest spojlerem. Praktycznie ich nie czytam. Ale jednocześnie uważam, że trigger warnings są okrutnie ważne, zwłaszcza dla ludzi o słabszych nerwach lub wysoko wrażliwych na dany temat. 

Źródło zdjęcia: @literackadzdzownica, @meskaksiazka, @tysiac_stron_pozniej

20 września 2026

Wspomnienie o ikonie

Lata 70. XX wieku to w Stanach Zjednoczonych czasy rewolucji – seksualnej, wzrost znaczenia ruchów pacyfistycznych, a w końcu także nadejście drugiej fali feminizmu. To już nie tylko walka o prawo do głosu, a realną równość w każdej sferze życia. Wynagrodzeń, dostępu do opieki medycznej, edukacji i rynku pracy. I wtedy właśnie świat dowiaduje się o Glorii Steinem, która obok Betty Friedan czy Belli Abzug, przewodzi rosnącym organizacjom feministycznym, organizuje protesty i nie boi się otwarcie mówić o prawie do aborcji. Ta niezwykła postać była aktywna aż do końca, który nastąpił 2 września w Nowym Jorku.

Czytaj dalej ➜