Są historie, w których warto się zanurzyć… i to dosłownie. Tragedię Titanica zna niemal cały świat. Statek, o którym mówiono, że „nawet Bóg nie zdoła go zatopić”, stał się symbolem fatalnego splotu zdarzeń, który pochłonął tysiące istnień. Dziś tę historię można przeżyć na nowo w wyjątkowy sposób. W Poznaniu odwiedzający mogą wyruszyć w ekscytującą podróż – od wypłynięcia z portu, przez snucie się po kotłowni oraz kabinach pierwszej, drugiej i trzeciej klasy, aż po dramatyczny moment zatonięcia. Dzięki temu można wejść na pokład prawdziwej legendy.
Na Międzynarodowych Targach Poznańskich odbywa się wystawa „Titanic: The Artifact Exhibition”. Oferuje możliwość obejrzenia autentycznych artefaktów wydobytych z wraku Titanica, a także bliższego poznania historii tragicznego rejsu i jego pasażerów.
Statek, o którym wieść nie milknie
Rejs Titanica miał być wydarzeniem przełomowym. Dla jednych stanowił furtkę do lepszego świata, dla innych – zapowiedź niezapomnianego rejsu. Statek, należący do klasy Olympic, uchodził za najnowocześniejszy i najbardziej luksusowy liniowiec pasażerski swoich czasów. Na jego pokładzie znajdowały się m.in. basen, siłownia oraz eleganckie salony, które wyznaczały nowe standardy podróży morskich.
Titanic wypłynął 10 kwietnia 1912 roku z Southampton do Nowego Jorku, pod dowództwem kapitana Edwarda Johna Smitha. W nocy z 14 na 15 kwietnia 1912 roku doszło jednak do tragedii – statek uderzył w górę lodową, w wyniku czego kadłub rozerwał się na długości około 90 metrów.
Na pokładzie znajdowało się zbyt mało szalup ratunkowych, by pomieścić wszystkich pasażerów – przewidziano miejsca jedynie dla połowy z nich. Ta decyzja poskutkowała ogromną liczbą ofiar. Bilans katastrofy był tragiczny – zginęło ponad 1500 osób, a uratowało się około 700. Wśród pasażerów znajdowali się również Polacy, w tym ksiądz Józef Montwiłł, który zginął, rezygnując z miejsca w szalupie.
Wrak Titanica odnaleziono w 1985 roku. Do tej pory spoczywa na dnie oceanu, jednak w dużej mierze uległ już rozkładowi przez organizmy morskie. Badacze są przekonani, że w niedalekiej przyszłości wrak rozpadnie się całkowicie. Z tego powodu ich najważniejszym celem pozostaje wydobycie jak największej liczby eksponatów w możliwie najkrótszym czasie.
Zanurzyć się w historii
Wystawa zorganizowana we współpracy z firmą RMS Titanic Inc. pozwala przenieść się w czasie i z bliska przyjrzeć się historii słynnego statku. Autorzy zapraszają w podróż przez pomieszczenia poświęcone różnym aspektom Titanica. Na początku zwiedzający mogą zapoznać się z aktualnym stanem wraku i najnowszymi zdjęciami z dna Atlantyku. Można na nich zobaczyć, że z roku na rok statek dosłownie znika w wyniku obecności bakterii żywiących się metalem. Fani filmu „Titanic” z pewnością będą niepocieszeni wiadomością o oderwaniu się słynnej barierki na dziobie statku, znanej z romantycznej sceny Jacka i Rose. Po ponad 100 latach spędzonych w trudnych warunkach podwodnych statek już niestety nie przypomina ekskluzywnego cudu technologii, którym niegdyś był.
W kolejnej części wystawy nadchodzi czas na krótką lekcję historii – zapoznanie się z projektem i przebiegiem budowy morskiego giganta. Poznajemy tam osoby pracujące przy powstawaniu statku. Wśród nich znalazł się chociażby główny konstruktor – Thomas Andrews, który tragicznie zginął na pokładzie Titanica. Następne pomieszczenia zostały zaaranżowane na wzór wnętrz poszczególnych klas pasażerskich liniowca. W sypialni pierwszej klasy znajdują się repliki pięknie zdobionych mebli, dodatków i zastawy. Pomieszczenia drugiej i trzeciej klasy są już znacznie skromniejsze, ale wciąż robią wrażenie.
Oprócz aranżacji można podziwiać także najważniejszą część wystawy – oryginalne artefakty wydobyte z wraku. Wśród nich znajdują się na przykład porcelanowe zastawy, przybory kuchenne, pocztówki, monety. Nie brakuje także przedmiotów codziennego użytku, takich jak pióra, kałamarze czy części garderoby. Organizatorzy wystawy zadbali również o ciekawe detale, jak chociażby bilety wstępu stylizowane na karty pokładowe statku White Star Line. Każdy zwiedzający otrzymuje bilet z danymi innego, autentycznego pasażera Titanica. Znajdują się na nim podstawowe informacje osobowe, a także cel podróży i klasa rejsu. Umieszczono tam także kod QR, który po zeskanowaniu w wyznaczonym punkcie wystawy ujawnia, jak potoczyły się dalsze losy pasażera.
Wystawa kładzie duży nacisk na historie ludzi, którzy znajdowali się na pokładzie. Niemalże w każdej części wystawy można znaleźć infografiki poświęcone pasażerom, załodze oraz projektantom i inżynierom. Dzięki temu doświadczenie staje się bardziej osobiste. Dodatkowym urozmaiceniem są elementy interaktywne – zwiedzający mogą na przykład dotknąć stylizowanego fragmentu góry lodowej albo wejść do strefy immersji. Można w niej obejrzeć animowany film 360° odtwarzający moment wchodzenia pasażerów na pokład oraz samą podróż, podczas gdy w tle słychać listy stylizowane na pisane przez pasażerów.
Bilet normalny na wystawę w tygodniu kosztuje 65 złotych, a za dodatkową opłatą 15 złotych można dokupić wstęp na strefę VR. Nie jest ona jednak szczególnie realistyczna. Polega jedynie na założeniu okularów VR i podziwianiu w miejscu animowanych obrazów z wnętrza oraz pokładu statku. Wystawa będzie dostępna dla zwiedzających na MTP jeszcze do 29 marca 2026.
Jeden Titanic – wiele emocji
Każdy człowiek inaczej odbiera historię Titanica. Dla wielu jej obraz ukształtowały nie tylko informacje na temat samej katastrofy, lecz także filmowa wizja Jamesa Camerona. Reżyser stworzył monumentalne dzieło, które zdobyło jedenaście Oscarów i na stałe wpisało się w historię kina. Film zyskał miano kultowego, a jednocześnie sprawił, że tragedia z 1912 roku przestała być jedynie faktem historycznym – zyskała ludzką twarz, emocje i konkretny przebieg. To właśnie dzięki temu opowieść o Titanicu do dziś porusza i pozostaje żywa w zbiorowej pamięci.
– Wybrałam się na wystawę z ciekawości. Jestem fanką filmu fabularnego „Titanic” i chciałam na własne oczy zobaczyć oryginalne artefakty wydobyte z wraku statku. Oglądanie z bliska, na przykład porcelanowej zastawy, która tak wiele lat spędziła na dnie Atlantyku, było całkiem niesamowitym doświadczeniem – dzieli się Martyna, studentka. – Największe wrażenie zrobiły na mnie drzwi, przez które pasażerowie wchodzili na Titanica, zostały bardzo ładnie wyeksponowane na początku wystawy. Stojąc przed nimi, można było z łatwością sobie wyobrazić, jak wyglądał moment wejścia na pokład. Wśród eksponatów znalazło się także sporo biżuterii, pamiątek i rzeczy osobistych, które należały do pasażerów. Podobało mi się to, że oprócz przebiegu tragicznego rejsu można było poznać również losy wielu jego pasażerów: kim byli, czym się zajmowali oraz dlaczego podróżowali do Nowego Jorku. Generalnie oceniam to doświadczenie jako pozytywne, chociaż oczekiwałam, że zobaczę jeszcze więcej artefaktów. Całą wystawę, łącznie ze strefą VR, można było przejść w około półtorej godziny. Miałam nadzieję, że będzie trochę lepiej przygotowana. Zawiodłam się też strefą VR. Miałam dosyć wysokie oczekiwania, a okazała się ona niezwykle mało realistyczna i przypominała bardziej animację dla dzieci. Mimo wszystko był to miło spędzony czas i nie żałuję, że wybrałam się na tę wystawę – dodaje.
Nie brakuje jednak zdecydowanie mniej entuzjastycznych głosów. – Nie podobała mi się ta wystawa – stwierdza Kuba, student. – Wydałem niemal 70 złotych po to, by ani trochę nie wczuć się w klimat. Zobaczyłem klika atrakcji, jak wielkie drzwi, pocztówki czy stylizowane na pierwszą klasę łóżko. Zawiodłem się. Byłem przekonany, że immersyjna wystawa poprowadzi mnie płynnie przez historię, jakbym faktycznie był uczestnikiem. Niestety nie było mi to dane – dodaje z rozgoryczeniem.
– Strefa VR to już całkowita przesada. Założyłam gogle i… zobaczyłam grafikę jak z lat 90. A wtedy może i nawet była lepsza – mówi surowo inna odwiedzająca, Zosia. – Narrator opowiadał o pięknym, gwieździstym niebie. Spojrzałam więc w górę i moim oczom ukazały się jedynie migoczące piksele. Cały czar prysł. Dodatkowo, co chyba najsmutniejsze, płatna strefa VR nie różniła się niczym od krótkiego pokazu tragedii wyświetlanego na ekranie w zwykłej części wystawy. Nawet postacie były identyczne. Sam moment tonięcia statku nie był ani trochę wiarygodny. Nie wiem, dlaczego wyszło tak brzydko, ale bardzo mi przykro z tego powodu – kończy.
Wystawa „Titanic: The Artifact Exhibition” nie pozostawia zwiedzających z uczuciem obojętności. Dla jednych jest poruszającą podróżą w czasie i okazją do bezpośredniego spotkania z historią. Dla innych doświadczeniem niespełniającym oczekiwań, zwłaszcza pod względem immersji i nowoczesnych technologii. Jedno pozostaje jednak niezmienne – historia Titanica wciąż fascynuje, wzrusza i prowokuje do refleksji nad ludzkimi marzeniami oraz kruchością życia. Niezależnie od ocen wystawa przypomina, że za legendą „niezatapialnego” statku kryją się prawdziwe losy ludzi, których głosy – choć uciszone przez ocean – wciąż wybrzmiewają w zbiorowej pamięci.
Źródło zdjęć: Wiktoria Konieczna
Tekst ZBIOROWY, autorki:
Wiktoria Konieczna i Agnieszka Łukaszewska
